Doanh nghiệp thích ứng ra sao trước nền kinh tế không tiếp xúc?

Doanh nghiep thich ung ra sao truoc nen kinh te

Từ trái sang: Phiên thảo luận dưới sự điều phối của bà Đỗ Thị Thúy Hằng – giám đốc vận hành GHV và AhaMove; các diễn giả gồm ông Nguyễn Bá Diệp – đồng sáng lập và phó chủ tịch MoMo; ông Nguyễn An Nguyên – nhà sáng lập và CEO Trusting Social; ông Nguyễn Chánh Phương – phó chủ tịch kiêm tổng thư ký hội Mỹ nghệ & Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) và ông Richard Triều Phạm – CFO Tiki. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Bà ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Điểm sáng trong thời gian dịch bệnh vừa qua là thúc đẩy được nền kinh tế không tiếp xúc. Vậy nền kinh tế không tiếp xúc đó đang diễn ra như thế nào?
Ông NGUYỄN BÁ DIỆP: Trong thời gian Covid-19, ví điện tử MoMo tăng trưởng ngoài dự đoán. Năm 2019, chúng tôi có 10 triệu khách hàng và sau Covid-19 chúng tôi có thêm 10 triệu khách hàng mới, bằng con số mà chúng tôi phát triển trong chín năm qua. MoMo có thêm mấy chục ngàn đơn vị chấp nhận thanh toán.
Ông NGUYỄN AN NGUYÊN: Covid-19 là điều kiện đủ để ngành ngân hàng và tài chính chuyển dịch sang ngân hàng số. Điều kiện cần là việc cuối năm 2019 Ngân hàng Nhà nước đã cho phép thí điểm định danh điện tử. Trong chín tháng vừa qua, chuyển đổi số ngành ngân hàng diễn ra mạnh mẽ. Về bản chất, các ngân hàng vẫn hoạt động theo lối truyền thống là chính, nên tăng trưởng khách hàng mới trên kênh ngân hàng số nhìn chung khoảng 5–10%, không bằng các doanh nghiệp fintech khác.
2020 lại là năm bản lề cho ngành ngân hàng và tài chính, hầu hết các ngân hàng quyết tâm chuyển đổi số một cách mạnh mẽ. Chúng tôi mất sáu năm để có được hợp tác của 50% các ngân hàng bán lẻ và công ty tài chính nhưng chỉ mất chín tháng cũng đã bao phủ được 50% các công ty tài chính, ngân hàng.
Ông NGUYỄN CHÁNH PHƯƠNG: Kinh tế không tiếp xúc đang trở thành thiết yếu trong tất cả ngành nghề. Ở HAWA, chúng tôi bắt đầu nghe đến thuật ngữ “kinh tế không tiếp xúc” lần đầu vào tháng hai vừa qua.
Ở HAWA, một năm chúng tôi có ba hội chợ. Từ đầu năm đến nay chúng tôi không thể tổ chức được hội chợ nào, nhưng ngành gỗ có tăng trưởng xuất khẩu 12%. May mắn là Việt Nam vẫn giữ được các nhà máy không bị ảnh hưởng nhiều bởi Covid-19. Mảng nội địa sụt giảm, một phần do dịch bệnh, một phần phản ánh khó khăn từ thị trường bất động sản những năm trước đó.
Ông RICHARD TRIỀU PHẠM: Trong giai đoạn Covid-19 vừa qua, hầu hết mọi người đều nghĩ rằng thương mại điện tử sẽ tăng trưởng mạnh mẽ, thậm chí gấp ba lần và sẽ vượt lên tất cả. Điều này chỉ đúng một phần. Dù được hưởng lợi do Covid-19 khiến mọi người tiếp cận với thương mại điện tử nhiều hơn, song thương mại điện tử chiếm phần nhỏ trong ngành bán lẻ. Sau thời gian dài thị trường bán lẻ phát triển mạnh, đây có lẽ là thời điểm đầu tiên doanh thu bán lẻ giảm sút. Sau chín năm đầu tiên phát triển ba con số mỗi năm, năm nay chúng tôi có thể duy trì mức tăng trưởng ở hai chữ số.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Doanh nghiệp, tổ chức của quý vị đã thay đổi thế nào để thích nghi?

Ông NGUYỄN BÁ DIỆP: Hành vi người dùng thay đổi nhiều. Trước đây chúng tôi khuyến khích mua hàng trực tuyến, thanh toán không tiền mặt nhưng việc sử dụng tiền mặt vẫn phổ biến. Khi xảy ra Covid-19, các mô hình cổ điển gần như không hoạt động, nhiều người nhận thấy nếu không chuyển sang trực tuyến thì không thể tồn tại. Khách hàng, các đơn vị chấp nhận thanh toán lập tức chấp nhận mô hình trực tuyến. Thách thức của chúng tôi là chuyển đổi cơ cấu thật nhanh để đáp ứng được nhu cầu.
NGUYỄN AN NGUYÊN: Khi Covid-19 xảy ra, chúng tôi có mặt ở ba thị trường, lượng cho vay mới ở Việt Nam giảm khoảng 50%, ở Ấn Độ giảm 90%, Indonesia giảm khoảng 80%. Ngay lập tức, Trusting Social đẩy mạnh luồng sản phẩm liên quan đến ngân hàng số và cho vay số.
Từ cuối tháng 12 năm ngoái, chúng tôi tiếp xúc với các ngân hàng đẩy mạnh cho việc triển khai định danh điện tử và chuyển đổi số. Khi Covid-19 xảy ra, nhu cầu chuyển đổi số ngân hàng đột nhiên trở nên sống còn. Tháng 2.2020, chúng tôi ra mắt sản phẩm thẻ đầu tiên có thể giải ngân hoàn toàn trên môi trường số. Sắp tới chúng tôi sẽ tập trung vào sản phẩm tài chính nhúng, tức là đưa các sản phẩm tài chính tích hợp vào các siêu ứng dụng.
Khi chuyển đổi số, ngân hàng trở thành một chủ thể Kinh doanh khác do mô hình Kinh doanh thay đổi căn bản khi tất cả yếu tố trong mô hình Kinh doanh hoàn toàn bị thay đổi. Sản phẩm ngày càng nhỏ hơn, khoản vay từ vài tỉ cho đến vài trăm ngàn đồng, tốc độ thẩm định trên môi trường số tính bằng giây, trong khi trước đây khoảng vài ngày hoặc một tuần. Sản phẩm phải dễ dàng tiếp cận qua nhiều kênh.
NGUYỄN CHÁNH PHƯƠNG: Trong tháng ba chúng tôi tổ chức hội thảo với các đối tác công nghệ, đặt ra đề bài làm sao số hóa được triển lãm. Đến tháng bảy, nền tảng triển lãm trực tuyến HOPE ra đời. Tính đến thời điểm này có 80 showroom định dạng thực tế ảo đang tham gia. Mỗi ngày chúng tôi nhận tin nhắn từ các hội viên về việc bán được hàng thông qua nền tảng, cho dù không tiếp xúc.
Thời điểm cuối tháng tư, khi Covid-19 còn diễn biến căng thẳng, chúng tôi tổ chức hội thảo trực tuyến ở HAWA thu hút hơn 250 người tham gia ở các đầu cầu, với chủ đề phục hồi, tăng tốc và bứt phá. Lúc đó nhiều người phân vân vì chủ đề đưa ra quá lạc quan. Cho đến hiện tại, chúng tôi có được sự tăng trưởng 10%, có thể chính nhờ sự lạc quan và yếu tố may mắn.

RICHARD TRIỀU PHẠM: Trong đại dịch, chúng tôi đẩy mạnh bán những sản phẩm thiết yếu, cơ bản như nước rửa tay, giữ giá ổn định và tạo ra các giải pháp sản phẩm kết hợp với mức giá tốt hơn. Tiki có thẻ tín dụng 15% hoàn tiền mặt cho tất cả các khoản mua sắm, giao hàng miễn phí 365 ngày cho mọi đơn hàng trên toàn quốc.
Vốn được biết nhiều về chính sách giao hàng hai giờ tại sáu khu vực, trong dịch bệnh chúng tôi chuyển sang giao hàng một ngày với chi phí tốt hơn. Bên cạnh mở rộng khu vực giao hàng, chúng tôi cũng mở rộng sản phẩm tươi sống, thực phẩm. Về phía người bán, chúng tôi hỗ trợ đối tác, kể cả nghiệp vụ lưu trữ hàng.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Làm sao tạo ra sự khác biệt mang tính chiến lược để tiếp tục vị thế đầu ngành, trong thị trường biến động như hiện nay?
NGUYỄN BÁ DIỆP: Covid-19 mang lại cho chúng tôi nhiều lợi ích hơn nguy cơ. Hiện nay khách hàng không đơn thuần tìm kiếm ứng dụng thanh toán. Họ muốn thanh toán, mua hàng, vay tiền, làm thiện nguyện thì ai có thể cung cấp hệ sinh thái đủ lớn, chi tiết với trải nghiệm nhanh gọn nhất thì khách hàng sẽ lựa chọn nền tảng đó. Đấy là cách chúng tôi đang làm hiện nay, phối hợp với các đơn vị liên quan để tạo ra hệ sinh thái lớn hơn, cung cấp dịch vụ cho khách hàng tốt hơn, nhanh hơn và đơn giản hơn.
NGUYỄN AN NGUYÊN:  Với các công ty công nghệ, nỗi lo lắng thường trực là làm sao để không bị đào thải trong môi trường mà người chiến thắng có thể chiếm được tất cả. Chiến lược của Trusting Social là xây dựng hạ tầng, tạo ra hiệu ứng mạng lưới. Hiện nay chúng tôi cung cấp dịch vụ cho khoảng 50% ngân hàng và công ty tài chính về định danh điện tử, phải xây dựng được cơ sở dữ liệu để chia sẻ không chỉ trong hệ thống ngân hàng, mà còn là hệ sinh thái của nền kinh tế số.
NGUYỄN CHÁNH PHƯƠNG: Tôi nghĩ đây là một câu hỏi khó. Cơ hội bình đẳng với mọi người và thách thức cũng vậy. Hằng ngày, chúng tôi nghe những thuật ngữ như 4.0, thực tế ảo, fintech,… đều giống nhau nhưng bản thân mỗi người là khác nhau. Những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu tạo ra nhiều cảm hứng cho doanh nghiệp nhưng để học cần đi từ những bài học nhỏ và làm từng bước nhỏ.

Ở HAWA, chúng tôi xác định bán hàng là quan trọng nhất, làm sao giúp doanh nghiệp bán được hàng theo lối truyền thống và trực tuyến. Công nghệ cho chúng ta nhiều khả năng, trí tưởng tượng nhưng cũng lấy đi rất nhiều nguồn lực và thời gian. Nên việc xác định bước đầu tiên và quản trị các bước thực hiện là việc rất quan trọng.
RICHARD TRIỀU PHẠM: Trong thương mại điện tử, cạnh tranh là điều tốt khi thúc đẩy người tiêu dùng tiếp cận và áp dụng các công nghệ mới. Bài học của năm 2020 là chúng tôi tập trung vào những điều chúng tôi đang làm hay và tốt, tạo ra giá trị tối đa cho cả người mua và người bán trên sân chơi của Tiki.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: HAWA đã có kế hoạch cụ thể trong năm 2021 sẽ tiếp tục làm gì hay đầu tư vào những dự án, sáng kiến cụ thể nào để phục vụ các thành viên?
NGUYỄN CHÁNH PHƯƠNG: Vừa rồi khi làm showroom ảo, chúng tôi phát hiện nhiều doanh nghiệp chưa có trang web hoàn chỉnh, đội ngũ bán hàng, hệ thống CRM ở mức căn bản… Có thể chúng tôi bắt đầu cải tiến từ những bước như vậy, phù hợp với nguồn lực đang có. Chúng tôi sẽ chuyển hóa từ hội chợ chung của hiệp hội đến showroom riêng của từng hội viên, cố gắng có giải pháp cho từng nhóm khác nhau, dịch chuyển dần về chuỗi giá trị sản xuất từ OEM đẩy một phần sang ODM. HAWA có một ban cố vấn, những người làm về công nghệ sẽ hướng dẫn chúng tôi.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG:  Quý vị chia sẻ về mục tiêu trong năm 2021?
NGUYỄN BÁ DIỆP: Thứ nhất, tiếp tục gia tăng khách hàng mới. Thứ hai, khi làm việc với các đơn vị chấp nhận thanh toán nhỏ và siêu nhỏ, họ không biết rõ khách hàng. Do vậy, trong thời gian tới, chúng tôi sẽ hoàn thiện giải pháp dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là siêu nhỏ. Đây sẽ là nền tảng mới để giúp cho việc chuyển đổi số của nhóm doanh nghiệp này trở nên dễ dàng hơn, giúp họ có thêm khách hàng mới, chăm sóc khách hàng tốt hơn. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đẩy mạnh nền tảng quyên góp.
RICHARD TRIỀU PHẠM: Tiki còn đoạn đường rất dài để đi. Do vậy, việc đầu tư tiếp tục được mở rộng. Chúng tôi muốn xây dựng Tiki thành sàn thương mại điện tử đáng tin cậy nhất, đóng góp cho nền kinh tế điện tử phát triển, với mục tiêu làm xóa mờ ranh giới giữa cửa hàng truyền thống và trực tuyến.
NGUYỄN AN NGUYÊN: Trusting Social là nền tảng kết nối doanh nghiệp cho nên không cần nhiều vốn như các fintech. Trusting Social cần thời gian và đề tài. Chúng tôi từ trước tới nay luôn tuyển thêm người, đôi khi để chuyển đổi ngành tương đối bảo thủ như ngân hàng thì cần kiên nhẫn.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Thanh toán được hưởng lợi từ đại dịch, con đường trở thành siêu ứng dụng của MoMo cũng thuận lợi hơn, làm sao kéo dài thuận lợi? Những xu hướng mới nào trong thanh toán sẽ được thúc đẩy?
NGUYỄN BÁ DIỆP: Có nhiều loại hình dịch vụ đột nhiên có nhu cầu đặc biệt, chẳng hạn bảo hiểm hủy chuyến, trễ chuyến khi mua vé máy bay. Tôi cho rằng các nhu cầu liên quan đến các sản phẩm tài chính vi mô bắt đầu phát triển mạnh, tạo nên sự thay đổi đột biến và rất khác so với những gì chúng ta nhìn thấy trước nay. Với khách hàng, để giữ chân họ ngoài sản phẩm tốt, chúng tôi phải tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho họ.
Thời gian qua chúng tôi làm nhiều chương trình như Học viện MoMo với bảy triệu người tham gia hoặc chương trình thiện nguyện và đi bộ, đếm bước chân đi bộ của người dùng, đổi thành heo vàng để quyên góp cho những hoàn cảnh khó khăn. Chúng tôi nghĩ rằng những việc như thế sẽ giúp khách hàng gắn kết hơn với sản phẩm.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Tiki có những sáng kiến gì để giảm thanh toán bằng tiền mặt khi thực hiện giao dịch?
RICHARD TRIỀU PHẠM: Hiện nay tỉ lệ thanh toán phi tiền mặt tại Tiki khoảng 50%, thuộc loại cao nhất trên thị trường. Tôi muốn làm rõ điểm này, thanh toán tiền mặt không phải là trở ngại cho thương mại điện tử. Mấu chốt là giá trị tạo ra cho khách hàng. Chúng tôi đưa ra nhiều lựa chọn, có thể trả tiền mặt, trả thẻ, ví điện tử.
Chúng tôi khuyến khích và giúp người mua hàng có thể chuyển sang thanh toán phi tiền mặt. Một yếu tố khiến người dùng ngại thanh toán trực tuyến là rủi ro trả tiền nhưng không được nhận hàng nên chúng tôi cho phép khách hàng có thể kiểm tra hàng, rồi mới thanh toán.
ĐỖ THỊ THÚY HẰNG: Là người hoạt động ở nhiều thị trường, ông Nguyên cho biết thêm về hạ tầng kinh tế số và Việt Nam đang ở đâu so với các nước trong khu vực?

NGUYỄN AN NGUYÊN: Trong các thị trường mà chúng tôi làm việc, Ấn Độ là thị trường có chiến lược về phát triển hạ tầng cho nền kinh tế số tốt nhất. Họ có nhiều cấu phần.
Thứ nhất, định danh điện tử. Trong sáu năm, họ định danh được 1,2 tỉ người với chi phí dưới một đô la Mỹ/người. Thứ hai, họ tạo ra hệ thống để cho khách hàng làm việc, bao gồm có thanh toán, chia sẻ dữ liệu. Thứ ba là thống nhất các hình thức thanh toán. Ở Việt Nam hiện nay, ví thanh toán một kiểu, ngân hàng một kiểu, rồi mobile money một kiểu. Thứ tư là hệ thống tài chính nhúng, đưa sản phẩm tài chính tự động đến tất cả các kênh điện tử trên cùng nền tảng mở API.
Việt Nam ở bước đầu tiên của tầng đầu tiên, tức là cho phép định danh điện tử nhưng không có dữ liệu tập trung dẫn đến nguy cơ bị lừa đảo. Chúng ta cũng chưa có luật bảo vệ quyền riêng tư, cơ sở kỹ thuật và pháp lý để chia sẻ thông tin.
Trong khi tại Ấn Độ, chỉ mất khoảng 40 cents là chúng tôi có thể đồng ý cho ngân hàng truy cập vào cơ sở dữ liệu. Hoặc như ở châu Âu, luật về ngân hàng buộc các ngân hàng có nghĩa vụ chia sẻ thông tin của người tiêu dùng khi họ yêu cầu ngân hàng chia sẻ cho một ngân hàng khác. Thanh toán tại Việt Nam vẫn còn phân mảnh khá nhiều. Và cuối cùng là tài chính nhúng, Việt Nam hiện vẫn chưa có.
(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 90, tháng 11.2020
Đọc thêm >>>Doanh nghiệp xoay xở để thích ứng với thực tế mớiFVN khai mạc Diễn đàn Kinh doanh 2020: Xuyên qua vùng nhiễu độngLãnh đạo doanh nghiệp cần làm gì để lội ngược dòng đại dịch?7 xu hướng vĩ mô tác động tới ngành dịch vụ tài chính hậu Covid-195 thay đổi khoa học trong 5 năm kế tiếp dự báo thay đổi kinh tế – xã hội
Doanh nghiệp cần thích nghi ra sao với tình trạng bình thường mới?

Compare listings

So sánh